palette
نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه‌ی اکوتوریسم پایدار روستایی جزیره قشم
علیرضا دهقان, فرهاد خرمایی, الناز غنیمت, سید مسعود طباطبایی

چکیده

اکوتوریسم یکی از مهمترین فعالیت­های اقتصادی در نقاط مختلف جهان به شمار می­آید که با توجه به مناطق بکر و زیبای گردشگری روستایی می­تواند به عنوان راهکاری اساسی در توسعه پایدار روستایی مطرح گردد. جزیره قشم بزرگترین جزیره خلیج فارس، با برخورداری از جاذبه­های طبیعی شگفت انگیز و مکان­های گردشگری منحصر به فرد همجوار با سکونت­های روستایی، مجموعه­ای کم نظیر از گونه اکوتوریسم روستایی را ایجاد کرده است. از سوی دیگر فناوری اطلاعات و ارتباطات از عمده­ترین معیارهای توسعه و پیشرفت اقتصادی و صنعتی و یکی از شاخص­های توسعه پایدار محسوب می­شود که بر جنبه­های مختلف زندگی افراد و اجتماعات بشری تأثیر گذاشته است. این فناوری می­تواند سهمی مهم در متنوع سازی اقتصادی داشته باشد و با ایجاد درآمد و اشتغال موجب توسعه مناطق روستایی گردد. از این رو تعیین یک راهبرد توسعه­ای برای روستاها با رویکرد اکوتوریسم پایدار مبتنی بر فناوری اطلاعات ضروری می­باشد. در این پژوهش در روشی توصیفی-تحلیلی به مطالعه تجربیات در زمینه توسعه اکوتوریسم روستایی قشم پرداخته و با استفاده از ماتریس SWOT، تجزیه و تحلیل برای تشخیص عوامل داخلی و خارجی انجام شده است. در این رویکرد با نگرش فناورانه، به منظور شناسایی نقاط ضعف و قوت و تهدیدها و فرصت­ها، از روش دلفی استفاده شده و ظرفیت­ها و محدودیت­های اکوتوریستی جزیره قشم تعیین گردیده است. سپس از مدل مکمل QSPM برای اولویت بندی راهبردها و تعیین مناسبترین راهبرد بهره­گیری شده است. نتایج این پژوهش نشان می­دهد، توسعه اکوتوریسم روستایی جزیره قشم باید براساس "استراتژی­های تغییر جهت" با تمرکز بر فناوری اطلاعات و ارتباطات مورد برنامه­ریزی و بازنگری قرار گیرد.

واژگان کلیدی
اکوتوریسم روستایی، SWOT، QSPM، فناوری اطلاعات، جزیره قشم.

منابع و مآخذ مقاله

-آیت، س.س. و اعظمیان، ا.، 1390. «تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر توانمندسازی زنان روستایی»، فصلنامه روستا و توسعه، سال 14، شماره 3، صص 151-164.

-ابراهیم‌زاده، ع. و یاری، م.، 1390. «مطالعه تطبیقی کارکردهای تأثیرگذار بر الگوهای رفتاری گردشگران در برنامه‌ریزی بازاریابی گردشگری ایران و آمریکا با استفاده از مدل SWOT»، فصلنامه فضای گردشگری، سال اول، شماره اول، صص 1-26.

-اكبرپورسراسكانرود، م. و نوربخش، ف.، 1389. «نقش اكوتوريسم در توسعه‌ی پايدارشهري و روستايي نمونه‌ی موردي: "جزيره قشم"»، مسکن و محیط روستا، شماره 132، صص 61-76.

-اکبری، س. و بمانیان، م.ر.، 1387. «اکوتوریسم روستایی و نقش آن در توسعه پایدار روستای کندوان»، فصلنامه روستا و توسعه، سال 11، شماره 1، صص 131-150.

-ازکیا، م.، 1384. مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی توسعه روستایی، انتشارات اطلاعات، تهران.

-ازکيا، م. و غفاري، غ.ر.، 1384. جامعه شناسي توسعه، کيهان، تهران.

-ازکيا، م. و غفاري، غ.ر.، 1388. توسعه روستايي با تأکيد بر جامعه روستايي ايران، نشر ني، تهران.

-اذانی، م.، صابر، ا. و حاتمی، م.، 1389. «مهاجرت‌های روستا-شهری و نقش آن بر ناپایداری روستاها (با تأکید بر گردشگری روستایی)»، همایش منطقه‌ای توریسم و توسعه.

-بدری، س.ع.، رحمانی، خ.، سجاسی قیدرای، م. و حسن‌پور، ا.، 1390. «راهبردهای توسعه اکوتوریسم در شهرستان مریوان»، پژوهش‌های روستایی، سال دوم، شماره دوم، صص 31-54.

-برزگر، م.، 1391. «فرصت‌ها و تهدیدهای توسعه اکوتوریسم شهرستان نقده با استفاده از مدل SWOT»، دومین همایش ملی راهکارهای توسعه اقتصادی با محوریت برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی سنندج، خردادماه.

-بشردوست، ا. شجاعی، م.ر. و منصوري، م.، 1390. «برنامه‌ریزي کمی راهبردي و ارائه راهکارهاي بهبود جایگاه علامت تجاري با استفاده از ماتریس QSPM»، فصلنامه توسعه تکنولوژي صنعتی، شماره هفده، صص 81-92.

-بهروان، ح.، 1390. جامعه شناسی روستایی، انتشارات جامعه شناسان، تهران.

-پاپلی‌یزدی، م.ح. و ابراهيمي، م.ا.، 1381. نظریه‌های توسعه روستایی، انتشارات سمت، تهران.

-پیرس، ج. و رابینسون، ری.، 1388. برنامه‌ریزی و مدیریت استراتژیک، ترجمه سهراب خلیلی‌شورینی، یادواره ‌کتاب، تهران.

-جهانيان، م. و زندی، ا.، 1389. «بررسي پتانسيل هاي اكوتوريسم مناطق كويري و بياباني اطراف استان يزد، با استفاده از الگوي تحليل SWOT»، پژوهش‌هاي جغرافياي انساني، شماره 74، صص 61-74.

خرمايي، ف.، خالدي، ش.، دهقان، ع.ر.، طباطبايي، س.م. و غنيمت، ا.، 1390. «لزوم استفاده از وب سايت‌هاي گردشگري الكترونيكي در توسعه اكوتوريسم جزيره قشم (با تمركز بر جنگل‌‌هاي حرا)»، همايش ملي قشم و چشم انداز آينده، اردیبهشت ماه، صص 63-71.

-درام، ا. و مور، آ.، 1388. مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی و مدیریت اکوتوریسم، ترجمه دکتر محسن رنجبر، انتشارات آییژ، چاپ اول.

-دهقان، ع.ر.، امینی لاری، م.، قادری، ج. و خیر، م.، 1387. «مدلی برای ارتباط تکنولوژی و اجماع جهت گسترش ICT در جوامع غیرشهری کشورهای در حال توسعه، سومین کنفرانس بین‌المللی تجارت الکترونیک با رویکرد به کشورهای در حال توسعه»، آبان ماه، اصفهان.

-دهقان، ع.ر. و قادری، ج.، 1388. «نقش وب‌سایت-های IMB جهت ایجاد جوامع الکترونیکی در روستاها»، دومین کنفرانس شهر الکترونیکی، خرداد ماه، تهران.

-رحمانی، م.، الهامی، س.، کاردار، ح.ا. و ملاآقاجانزاده، س.، 1388. راهبردهای فناوری نوین در توسعه پایدار روستایی، مجمع تشخیص مصلحت نظام، مرکز تحقیقات استراتژیک، تهران، شابک: 4-66-5247-600-978.

-رکن‌الدین افتخاری، ع.ر. و مهدوی، د.، 1385. «راهکارهای توسعه گردشگری روستایی با استفاده از مدل SWOT: دهستان لواسان کوچک»، فصلنامه مدرس علوم انسانی، دوره 10، شماره دوم.

-رکن‌الدین افتخاری، ع.ر.، مهدوی، د. و پورطاهری، م.، 1389. «فرآیند بومی‌سازی شاخص‌های توسعه پایدار گردشگری روستایی در ایران»، پژوهش‌های روستایی، شماره 3، صص 1-41.

-صادقی، ل.، ذوقی، ا. و بنی‌عامریان، ج.، 1391. «ارزیابی توسعه اکوتوریسم در استان کردستان با مدل استراتژیک SWOT»، دومین همایش ملی راهکارهای توسعه اقتصادی با محوریت برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی سنندج، خردادماه.

-فتاحی، ا.ا.، بیات، ن.، امیری، ع. و نعمتی، ر.، 1392. «سنجش و اولویت بندي پایداري اجتماعی در مناطق روستایی شهرستان دلفان با استفاده از مدل تصمیم گیري ویکور (مطالعه موردي: دهستان خاوه شمالی)»، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال سوم، شماره 11، صص 65-78.

-فتحی، س. و مطلق، م.، 1389. «رویکرد نظری بر توسعه پایدار روستایی مبتنی بر فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)»، فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیای انسانی، سال دوم، شماره دوم، صص 47-66.

-فعلی، س.، صدیقی، ح.، پزشکی راد، غ.ر. و میرزایی، آ.، 1389. «چالش‌های جوامع روستایی ایران برای دستیابی به توسعه‌ی پایدار»، فصلنامه روستا و توسعه، سال 13، شماره 4، صص 97-128.

-کریم، م.ح. و هاشمی، ا.، 1388. «نظرسنجی از روستاییان در مورد چالش‌های توسعه پایدار روستایی: مطالعه موردی دهستان ساروق، شهرستان اراک»، فصلنامه روستا و توسعه، سال 12، شماره دوم، صص 155-178.

-گلشیری اصفهانی، ز. و سرایی، م.ح.، 1389. «برنامه-ریزی راهبردی نظام زیست محیطی روستا با تجزیه و تحلیل SWOT (مطالعه موردی: بخش گندمان، شهرستان بروجن)»، فصلنامه پژوهش‌های روستایی، دوره اول، شماره 4، صص73-98.

-محمدی ده‌چشمه، م. و زنگی آبادی، ع.، 1387. «امکان‌سنجی توانمندی‌های اکوتوریسم استان چهارمحال و بختیاری به روش SWOT»، مجله محیط شناسی، شماره 47، صص 1-10.

-موحدي، م.م.، ابويي مهريزي، م.ح. و حسيني، ع.م.، 1391. «استفاده از QSPM در تجزيه و تحليل SWOT به عنوان ابزاري براي برنامه‌ريزي استراتژيك (مطالعه موردي: گروه خودروسازي سايپا)»، (پژوهشگر) فصلنامه مديريت، سال نهم، شماره 28، صص 1-10.

-نوحه‌گر، ا.، حسین‌زاده، م.م. و پیراسته، ا.، 1388. «ارزیابی قابلیت‌های طبیعت گردی جزیره قشم با بهره‌گیری از مدل مدیریت استراتژی SWOT»، جغرافیا و توسعه، شماره 15.

-هاشمي، ن.، 1389. «نقش اكوتوريسم در توسعه پايدار روستايي»، فصلنامه روستا و توسعه، سال۱3، شماره ۳، صص 173-188.

-Baishakhi Nag, 2011. “Mass Media and ICT in Development Communication: Comparison & Convergence”, Global Media Journal – Indian Edition/ISSN 2249-5835, v. 2(2).

-Chapman, V.J., 1976. Mangrove vegetation, Gramer edition Vaduz.

-Dehghan, A., Khormayee, F., Tabatabaei, M. and Ghanimat, E., 2010. “Formulation Of A Strategy For Export Development IRAN'S Handicraft Pursuits By E-LTO”, The 5th International Conference on E-Commerce in developing countries with Focus on Export, kish international convention center, Iran.

-Hall, C.M. and Page, S.J., 1999. The Geography of Tourism and Recreation Environment, Place and Space, London: Rutledge.

-Helen, E., Perkins, P. and Brown, R., 2012. “Environmental Values and the So-Called True Ecotourist”, Journal of Travel Research published online 20 July 2012, DOI: 10.1177/0047287512451133.

Online: http://jtr.sagepub.com/content/early/2012/07/18/0047287512451133, Published by: SAGE, http://www.sagepublications.com

-Koens, J. and Dieperink, C., 2009. “Ecotourism as a development strategy: Experience from Costa Rica”, Published, Available on: www.springerlink.com/index/j026w66x9136v5tw.pdf

-Rashidi Nejad, F., Rashidi Nejad, H., Koohpayehc, M., Dehghani, M., Ghafari, M. and Mirzadi, M.R., 2014. “Strategic Management of Ecotourism Using AHP Method (Study Case: Qeshm Island)”, International SAMANM Journal of Finance and Accounting/ ISSN 2308-2356, v. 2(2), p. 158-166.

-Suvdantsetseg, B., Fukui , H. and Tsolmon, R., 2012. “Ecotourism Planning with the Participation of Local People in Biger City, Mongolia”, South Asian Journal of Tourism and Heritage, SAJTH, v. 5(1).

-Ştefănică, M. and Maria, V.G., 2010. “Ecotourism – model of sustainable tourist development”, Studies and Scientific Researches Economic Edition, v. 15, p. 480-486.

-Team D’Essence, 2004. “Ecotourism: An Opportunity in India”, White Paper Series on Tourism Industry, www.dessenceconsulting.com.

-Thomas, F., Barya, G. and Katongole, C., 2011. Opportunity Study Inclusive Tourism Programme Uganda Inclusive Tourism.

-TorabiFarsani, N., Coelho, C. and Costa, C.,


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.