palette
نقش شوراهای محله‌ای در توسعه پایدار شهری (مورد مطالعه: محله امیرآباد، منطقه 6 تهران)
زهره فنی, آرش قربانی سپهر, زهرا سلطان محمدی

چکیده

رشد فزاینده شهرنشینی و نبود مدیریت منسجم شهری منجر به ناکارامدی برنامه­ریزی در شهرها شده، به­طوری که این ناکارامدی در سطح خرد «محله­­ای» بیشتر نمایان است. در این راستا توجه به توسعه پایدار شهری- محلی زمانی امکانپذیر خواهد بود که شوراهای محله­ای برای آن نقش ویژه­ای تدبیر کرده باشند. بر این اساس این مقاله با روش پیمایشی- تحلیلی و مطالعات میدانی و کتابخانه­ای اقدام به جمع­آوری اطلاعات از ساکنین محله امیرآباد جهت سنجش نقش شوراهای محله­ای در توسعه پایدار شهری و ارتباط آن با زیست­پذیری شهری نموده است. در این راستا محققین جهت مطالعات میدانی اقدام به تهیه پرسشنامه در 25 متغیر از میان شاخص­های اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی، مسکن، زیست­محیطی و فرهنگی نموده و سپس به توزیع آن در میان ساکنین محله امیرآباد پرداخته­اند. لذا جهت تحلیل نظرات ساکنان در زمینه پایداری محله امیرآباد از نرم­افزار SPSS استفاده شده است. همچنین پرسش پژوهش بدین­گونه تنظیم شده است؛ چه رابطه‌ای میان شوراهای محله­ای و توسعه پایدار آن وجود دارد و این شوراها چگونه می‌توانند به تحقق اهداف توسعه پایدار محله‌ای کمک نمایند؟ نتایج پژوهش گویای آن است که شورای محله امیرآباد با تغییر بنیادی ساختارهای برنامه­ریزی توسعه محله می­تواند به پایداری اکولوژیک، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی محله­ در راستای توسعه پایدار محله­ای کمک شایان توجهی نماید. در نهایت می­توان گفت با مدیریت منسجم محله­ای، توسعه پایدار محلی برای زیست­پذیری امکانپذیر است.

واژگان کلیدی
شهرنشینی، توسعه پایدار شهری-محله‌ای، شورای محله، امیرآباد، تهران.

منابع و مآخذ مقاله

-ادهمی، ج.، حاتم‌وند، ز. و خانی، س.، 1389. نقش شهرداری در مدیریت توسعه پایدار شهری: چالش‌ها و موانع پیش روی آن، جایگاه ورزش همگانی در سلامت و شادی شهروندان منطقه ۲ شهر تهران، تهران، شهرداری تهران، شرکت اندیشه سرای شهر، 698 ص.

-ارجمند سیاه پوش، ا.، 1394. ارزیابی متغیرهای وضعیت توسعه پایدار شهری در شهر اندیمشک و ارائه مدل متناسب، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال هشتم، صص 67-83.

-انصاری، ز. و قربانی سپهر، آ.، 1397. دیدگاهی نوین به مشارکت سیاسی در ایران (با تأکید بر نقش فضای سایبر در انتخابات ریاست جمهوری دوره دوازدهم)، انتشارات انجمن ژئوپلیتیک ایران، تهران، 512 ص.

-برک پور، ن. و اسد، ا.، 1388. مديريت و حکمروايي شهر، دانشگاه هنر، تهران، 258 ص.

-بزی، خ.، میرکتولی، ج. و زایدلی، س.، 1396. ارزیابی نقش و تأثیر شورایاران محلی بر افزایش مشارکت شهروندان در مدیریت شهری محله محور مطالعه موردی: شهر گرگان، جغرافیا و توسعه، سال پانزدهم، شماره 46، صص 147-168.

-پاگ، س.، 1383. شهرهای پایدار در کشورهای در حال توسعه، ترجمه ناصر محمد نژاد، تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری ایران، 376 ص.

-پروین، س. و کلانتری، ع.، 1393. بررسی شاخص-های توسعه پایدار شهری در شهر تهران (با رویکرد اجتماعی)، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، تهران، 239 ص.

-پیران، پ.، 1387. حکمروایی شهری، دانشنامه مدیریت شهری و روستایی، تهران: انتشارات سازمان شهرداری ها و دهیاری‌های کشور، 883 ص.

-توکلی‌نیا، ج. و همکاران. 1395. تحلیلی بر نقش مشارکت شهروندان در پایداری محله مورد پژوهی: محلات جماران و ولنجک، پژوهش‌های دانش زمین، سال هفتم، شماره 26، صص 130-145.

-جان پرور، م. و قربانی سپهر. آ.، 1396. ژئوپلیتیک شهری، انتشارات انجمن ژئوپلیتیک ایران، تهران، 225 ص.

-حجتـی اشـرفی، غ.، 1383. مجموعـه کامــل قــوانین و مقــررات شــهرداری و شـوراهای اسـلامی-بـا آخـرين اصـلاحات و الحاقـات، نشـر گـنج دانـش، چـاپ سیزدهم، تهـران، 1712 ص.

-خاکپور، ب.، مافی، ع. و باوان پوری، ع.، 1388. نقش سرمایه اجتماعی در توسعه پایدار محله‌ای، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، شماره دوازدهم، صص 55-81.

-دارابی، ح.، 1387. مشارکت، دانشنامه مدیریت شهری و روستایی، تهران: انتشارات سازمان فرهنگی اجتماعی شهرداری شیراز، 16 ص.

-ربانی، ر.، 1385. جامعه شناسی شهری، انتشارات دانشگاه اصفهان، چاپ دوم، اصفهان، 248 ص.

-رجبی، آ.، 1390. شیوه های مشارکت شهروندی در فرآیندهای توسعه شهری، فصلنامه جغرافیایی آمایش محیط، شماره 12، صص 101-116.

-زمانی، ب. و شمس، س.، 1393. ضرورت اتخاذ رویکرد محله- مبنا در احیای بافت‌های تاریخی شهرها، مجله هفت شهر، شماره 45 و 46، صص 72-93.

-زیاری، ک.، زندوی، م.، آقاجانی، م. و مقدم، م.، 1388. بررسی مشارکت شهروندی و نقش آن در مدیریت شهرهای کوچک (نمونه موردی: شهرهای گله دار، ورزنه و هیدج)، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، شماره 13، صص 211-235.

-صرافی، م. و اسماعیل زاده، ح.، 1384. راهکارهایی برای حل مسائل شهری در ایران، ماهنامه اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 217 و 218، صص 136-145.

-طالبی‌نژاد، م.، 1391. مشارکت شهروندی مهمترین مؤلفه تغییر رویکرد شهرداری از سازمانی- خدماتی به نهادی اجتماعی براساس تحلیل دستاوردهای دو الگو شورایاری و مدیریت محله، مجموعه مقلات شهرداری به منزله نهاد اجتماعی، جلد چهارم، تهران: انتشارات تیسا، 744 ص.

-غروری‌الخوانساری، م.، 1396. از محله سنتی تا محله معاصر؛ کندوکاوی در راهکارهای احیاء هویت محلی در شهر امروز، مجله معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، شماره 21، صص 61-76.

-فالکس، ک.، 1381. شهروندی، ترجمه محمدتقی دلفروز، انتشارات کویر، تهران، 248 ص.

-فنی، ز. و صارمی، ف.، 1392. رویکرد توسعه پایدار محله‌ای در کلانشهر تهران (مورد: محله بهار منطقه 7)، فصلنامه جغرافیا و توسعه، شماره 30، صص 35-56.

-قالیباف، م.، 1391. حکومت محلی یا استراتژی توزیع فضایی قدرت سیاسی در ایران، تهران: انتشارات امیرکبیر، تهران، 241 ص.

-قانع دستجردی، م.، نصیری، ا. و علی زاده، م.، 1393. نقش و جایگاه مدیریت شهری در برنامه‌ریزی راهبردی، تهران: مجموعه مقالات هفتمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران، 3032 ص.

-قدیری، م. و ممسنی، س.، 1393. تحلیل تطبیقی شاخص های توسعه پایدار شهر بوشهر با مناطق شهری کشور، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال چهاردهم، شماره 35، صص 49-72.

-کاظمیان، غ.، قربانی زاده، و. و شفیعا، س.، 1391. دستیابی به توسعه پایدار محلی از طریق ظرفیت اجتماعی ساکنین و فعالان اقتصادی محله غیر رسمی (مطالعه موردی: محله شمیران نو)، فصلنامه مطالعات شهری، شماره چهارم، صص 1-10.

-کریمی‌زاده، س.، 1396. بررسی جامعه‌شناختی پیامدهای محله‌محوری و نقش آن در شکوفایی مدیریت در کلان‌شهرها، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال 32، شماره 3، صص 100-113.

-کیویستو، پ.، 1385. اندیشه‌های بنیادی در جامعه شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، انتشارات نی، چاپ پنجم، تهران، 248 ص.

-گات‌دینر، م.، 1392. مفاهیم کلیدی در مطالعات شهری، ترجمه فرامرز عظیمی، علی رضائیان قراگوزلو و اسماعیل قادری، تهران: انتشارات آذرخش، 282 ص.

-گودرزوند چگینی، م.، 1394. توسعه پایدار؛ شاخص-ها و سیاست، فصلنامه سیاست جهانی، دوره چهارم، شماره دوم، صص 215-238.

-ماجدی، ح.، منصوررضایی، م. و منصوری، ا.، 1393. تأویل کارکرد شناختی فضاهای عمومی محله‌ای از منظر هویت نمونه موردی: محله نازی‌آباد و مهران تهران، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 7، شماره 4، صص 39-61.

-مسگریان، ه. و همکاران. 1393. توسعه پایدار و ارزیابی میزان مشارکت شهروندی در فرآیند مدیریت شهری؛ مورد پژوهی: شهر تبریز، تهران: مجموعه مقالات هفتمن کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران، 3032 ص.

-منصوررضایی، م.، مدیری، آ. و رفیعیان، م.، 1392. روشی برای تحلیل خصیصه‌های باهمستانی در نظام محلات شهری، فصلنامه معماری و شهرسازی، دوره 5، شماره 10، صص 69-86.

-مولایی هشجین، ن.، 1377. تحلیلی پرامون پراکندگی جغرافیایی کوچ‌نشینان بختیاری در ییلاق و قشلاق، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 35، صص 57-68.

-مهندسین مشاور بوم سازگان، 1386. طرح جامع شهری تهران، 107 ص.

-مهندسین مشاور نقش جهان پارس، 1386. تهیه الگوی توسعه و طرح تفصیلی منطقه و همکاری با شهرداری منطقه شش، گزارش نهایی، 110 ص..

-مؤقر، ح.، رنجبر، ا. و پورجعفر، م.، 1394. بازشناسی مفهوم محله در شهرهای کویری ایران، دو فصلنامه مطالعات معماری ایران، سال 4، شماره 8، صص 35-56.

-نجاتی حسینی، م.، 1380. جامعه مدرن، شهروندی و مشارکت، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 5، صص 6-15.

-نوابخش، م. و اقبالی، ر.، 1386. توسعه پایدار شهری: مروری بر مفاهیم، روندها و رویدادها، فصلنامه جغرافیای سرزمین، شماره 13، صص 1-7.

-نوریان، ف. و مظفری‌پور، ن.، 1392. ارزیابی عملکرد مدیریت محله محور با تأکید بر شاخص های سرمایه اجتماعی مورد پژوهی: محلات 7 گانه ناحیه 1 منطقه 21 شهرداری تهران، نشریه هنرهای زیبا، دوره 18، شماره 4، صص 47-56.

-نیک نیا، م.، 1392. بررسی تأثیر مشارکت مردمی جهت ساماندهی بافت فرسوده شهری با توجه به شاخص‌های توسعه پایدار (مطالعه موردی: بافت فرسوده کوی سجادیه)، نشریه هفت شهر، شماره 44 و 43، صص 80-94.

-نیکپور، ع.، ملکشاهی، غ. و رزقی رمی، ف.، 1394. ارزیابی شاخص‌های توسعه پایدار شهری با تأکید بر عدالت در توزیع خدمات (مورد مطالعه: شهر بابل)، نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال ششم، شماره 22، صص 125-138.

-Bello, A. and Dola, K., 2014. Sustainable Development and the Role of Local Governance: Experience from Malaysian Model Region, International Journal of Humanities and Social Science, v. 4(1), p. 268-280.

-Cabalfin, M.R. and Yap, J.T., 2008. Philippine Institute for Development Studies. Surian sa mga Pag-aaral Pangkaunlaran ng Pilipinas, 403 p.

-Carr, R.K. and et al. 1964. American Democracy in Theory and Partice, NewYork: Holt, Rinehart and Winston Caulfield.

-Logan & Moloteh, 1987. Urban fortunes: (ed) The Political Economy of Place. Berkeley: university of Chicago Press, 125 p.

-Maclaren, V., 1996. Urban sustainability reporting Journal of the American Planning Assocciatio.

- Rex, J. and Moore. Race, R., 1987. Community and Conflict, Oxford, Oxford University Press, 302 p.

-Robertson, D., Smyth, J. and McIntosh, I., 2008. Neighbourhood Identity, People, Time and Place, Stirling University, pp: 134.

-World Commission on Environment and Development (WCED), 1987. Our common future, Oxford University Press.

- www.unisdr.org.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.