palette
تحلیل و مقایسه نوع تمایلات شیعی مؤلف الفتوح و مترجم فارسی آن
علی اکبر عباسی, نجمه کشانی

چکیده

کتاب الفتوح ابن اعثم کوفی (د. حدود 314) از منابع مهم تاریخ اسلام است. این کتاب به قلم محمد بن احمد مستوفی هروی (د 596) به فارسی ترجمه شده­است. جدا از تفاوت‌های متن اصل عربی با ترجمه آن، به­لحاظ گرایش­های مذهبی، تفاوت‌هایی در اصل عربی و ترجمه فارسی وجود دارد. پرسش اصلی این مقاله، بررسی و تحلیل نوع گرایش‌های مذهبی نویسنده و مترجم و کاربست آنها در تألیف یا ترجمه است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوا نشان داده شد مؤلف و مترجم، هیچ کدام شیعه نبوده اما تمایلات شیعیانه داشته و از اخبار و متون مورد علاقه شیعیان بهره­مند بوده­اند؛ گرچه درمجموع، گرایش شیعی مترجم بیشتر است و در موارد معدودی در متن عربی نیز تمایلات شیعی چشمگیری ملاحظه می‌شود.

واژگان کلیدی
الفتوح، ابن اعثم کوفی، مستوفی هروی

منابع و مآخذ مقاله

ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، جلد اول، قم، مکتبه آیت الله مرعشی، 1383ش.

ابن اعثم کوفی، الفتوح، تحقیق علی شیری، جلد 1-8، الطبعه الاولی، بیروت، دارالاضواء، 1411.

ابن اثیر، عزالدین علی، الکامل، ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، جلد دهم و یازدهم، تهران، موسسه مطبوعاتی علمی، 1371ش.

ابن اثیر، عزالدین علی، اسدالغابه فی معرفه الصحابه، جلد اول وهشتم ونهم، بیروت، دارالفکر، 1409.

ابن سعد، محمد، طبقات الکبری، ترجمه محمودمهدوی دامغانی، جلد سوم وپنجم، تهران، انتشارات فرهنگ و اندیشه، 1374ش.

ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب علیهم السلام، قم، نشر علامه، 1379ش.

ابن قتیبه دینوری، ابومحمدعبدالله بن مسلم، الامامه و السیاسه المعروف بتاریخ الخلفاء، تحقیق علی شیری، جلد اول، ط الاولی، بیروت، دارالاضواء، 1410.

ابن کثیر، ابوالفداء اسماعیل بن عمر، البدایه والنهایه، جلدپنجم، بیروت، دارالفکر، 1407.

ابن عبدالبر، ابوعمر یوسف بن عبدالله بن محمد، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، تحقیق علی محمد البجاوی، جلداول، ط الاولی، بیروت، دارالجیل، 1412.

ابن هشام، السیره النبویه، تحقیق مصطفی السقاوابراهیم الابیاری و عبدالحفیظ شلبی، بیروت، دارالمعرفه، بی تا.

اشپولر، برتولد، تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، ترجمه جوادفلاطوری، جلداول، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1386ش.

اصفهانی، ابوالفرج علی بن الحسین، مقاتل الطالبیین، ترجمه جواد فاضل، جلداول، تهران، کتابفروشی علی اکبر علمی، 1339ش.

بروکلمان، کارل، تاریخ الادب العربی، ترجمه عربی دکتر عبدالحلیم نجار، مصر، دارالمعارف، 1969م.

بلاذری، احمدبن یحیی بن جابر، کتاب جمل من انساب الاشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، جلداول و سوم، ط الاولی، بیروت، دارالفکر، 1417.

بلعمی، تاریخنامه طبری، تحقیق محمدروشن، جلد سوم، چاپ سوم، تهران، البرز، 1373ش.

تهرانی، شیخ آقابزرگ، الذریعه الی تصانیف الشیعه، جلدسوم، قم، موسسه اسماعیلیان، 1408.

جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، چاپ اول، تهران، نشر علم، 1393ش.

دینوری، ابوحنیفه احمد بن داود، الاخبار الطوال، تحقیق عبدالمنعم عامر مراجعه جمال الدین شیال، قم، منشورات الرضی، 1368ش.

شوشتری، قاضی نورالله، مجالس المومنین، جلداول، تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1365ش.

شیخ مفید، ارشاد، ترجمه هاشم رسولی محلاتی، جلد اول و دوم، چاپ دوم، تهران، ناشر اسلامیه، بی‌تا.

طباطبایی مجد (مصحح)، الفتوح، ابن اعثم کوفی، ترجمه محمد بن احمد مستوفی هروی، تهران، انتشارات و اموزش انقلاب اسلامی،۱۳۷۲ش.

طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، تاریخ الامم والملوک، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، جلد سوم و پنجم و دهم، ط الثانیه، بیروت، دارالتراث، 1387ش.

طبرسی، امین الاسلام، اعلام الوری باعلام الهدی، ترجمه عزیزالله عطاردی، چاپ اول، تهران، ناشراسلامیه، 1390ش.

عسقلانی، ابن حجر، لسان المیزان، جلد اول، حیدرآباد، دکن، 1331ش.

علامه امینی، الغدیر فی الکتاب والسنه والادب، ترجمه جمعی از نویسندگان، جلد دوم، ناشر بنیاد بعثت، تهران، بی‌تا.

عباسی، علی اکبر و فروهی آرمان، تاریخ جامع دولتهای شیعه، اصفهان، انتشارات جهاد دانشگاهی، ویراست دوم، 1396ش.

قاضی ابرقوه، رفیع الدین اسحاق بن محمد، سیرت رسول الله، تحقیق اصغر مهدوی، جلددوم، چاپ سوم، تهران، خوارزمی، 1377ش.

مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، جلداول، بیروت، موسسه الوفاء، 1304ش.

مستوفی هروی (مترجم)، محمد بن احمد، الفتوح، تصحیح غلامرضا طباطبائی مجد، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1372ش.

مدرسی تبریزی، محمدعلی، ریحانه الادب، جلدپنجم، تهران، کتاب فروشی خیام، 1360ش.

نصر بن مزاحم، وقعه صفین، تحقیق عبدالسلام محمدهارون، الطبعه الثانیه، القاهره، الموسسه العربیه الحدیثه، 1382ش.

نهج البلاغه، گردآورنده محمد بن حسین شریف الرضی، ترجمه محمد دشتی، چاپ چهارم، قم، موسسه بوستان کتاب، 1386ش.

واقدی، محمدبن عمر، الرده، تحقیق یحیی الجبوری، ط الاولی، بیروت، دارالغرب الاسلامی، 1410.

یاقوت حموی، ابوعبدالله، معجم الادباء، ترجمه عبدالمحمدآیتی، جلداول، چاپ اول، تهران، سروش، 1381ش.

یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب بن جعفر بن وهب، تاریخ الیعقوبی، جلددوم، بیروت، دارصادر، بی‌تا.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.