palette
راه کارهای اصلاح جامعه در سنت امامان شیعه با تأکید بر آگاهی‌بخشی و مسئول سازی
سید علی رضا واسعی

چکیده

امامان شیعه که در باور پیروانشان همچون پیامبر، عهده­دار رهبری امت و پیشوایی جامعه­اند، برای اصلاح جامعه و مواجهه با ناهنجاری­ها دست به اقداماتی زدند و با کاربست راه­کارهایی متناسب با ضرورت­های اجتماعی و اقتضائات زمانه به ایفای نقش رهبرانه پرداختند. این که اقدامات و راه­کارهای اصلاحی آنان چه بود و از چه مسیرهایی پیش رفتند،‌ پرسش اصلی مقاله است. فرضیه نویسنده این است که ائمه برای اصلاح جامعه بیش از هر چیز به اقدامات و فعالیت­های فرهنگی - تربیتی، یعنی آگاه­سازی امت و ایجاد حس مسئولیت در آنها اهتمام داشتند. این تحقیق مبتنی بر نظریه اسلام تمدنی است که با بهره‌گیری از سخنان امامان به تحلیل آنها بر اساس منابع اولیه پرداخته است. در این نگاه، همه امامان معصوم به منزله یک پیکره واحد قلمداد شده­اند.

واژگان کلیدی
سنت ائمه، اصلاح جامعه، آگاهی بخشی، ‌مسئول سازی

منابع و مآخذ مقاله

قرآن مجید

نهج‌البلاغة، ترجمه سید جعفر شهیدی، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، ۱۳۶8ش.

ابن ابی جمهور، محمد بن علی، عوالی‌اللئالی، تحقیق مجتبی تهرانی، قم، سید‌الشهداء، چاپ اول، (1405 ق/1985 م).

ابن اعثم كوفی، احمد، الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، ‌دارالاضواء، چاپ اول، 1411.

ابن حنبل،‌ احمد،‌ مسند، بیروت، دار صادر، بی تا.

ابن شهر آشوب سروی، محمد بن علی، مناقب‌آل ‌ابی طالب، نجف اشرف، مطبعة الحیدریه، 1376 ق/ 1956م.

اشعری، ابوالحسن، مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین، آلمان، فرانتس‌شتاینر، چاپ سوم،1400.

بلاذری، احمد بن یحیى بن جابر، كتاب جمل من انساب‌الأشراف، تحقیق سهیل زكار و ریاض زركلى، بیروت، دار الفكر للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ اول،1417 ق/1996 م.

بوزار، مارسل، انسان دوستی در اسلام، ترجمه محمد حسین مهدوی و غلامحسین یوسفی،‌ تهران، انتشارات توس، چاپ اول،1361ش.

بیضون، لبیب، تصنیف نهج البلاغة، تهران،‌ مرکز النشر الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۸. ‌

جعفری، سید حسین محمد، تشیع در مسیر تاریخ، ترجمه سید محمد تقی آیت اللهی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم،1366ش.

حرانی، ابن شعبه، تحف العقول عن آل الرسول، تحقیق علی اکبر غفاری، قم، موسسه نشر اسلامی، 1404/ 1363 ش.

خامنهای، سید علی، انسان 250 ساله، تهران، مؤسسه جهادی، چاپ دوازدهم، 1391ش.

خمینی، سید روح الله، ولایت فقیه حکومت اسلامی، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ سیزدهم، 1385.

صدر، سید محمد باقر، اهلالبیت تنوع ادوار و وحدة هدف، تهران، موسسة البعثة، 1382ش.

صدوق، محمد بن علی ابن بابویه قمی، عیون اخبار الرضا 7، تصحیح شیخ حسین اعلمی، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۴.

صدوق،‌ محمد بن علی بن ابن بابویه قمی،‌ الهدایه، قم،‌ موسسه الهادی، ۱۴۱۸.

صدوق، محمد بن علی بن بابویه قمی، الخصال، تعلیق علی اکبر غفاری، قم، موسسه نشر اسلامی،1362ش.

صدوق، محمد بن علی بن بابویه قمی، المقنع، قم،موسسة الامام الهادی، ۱۴۱۵.

صدوق، محمد بن علی بن بابویه قمی،‌ الامالی،‌ قم، موسسه البعثه، ۱۴۱۷.

طباطبایی، ‌سید محمد حسین،‌ شیعه در اسلام، تهران، انتشارات کعبه، ۱۳۶1ش.

طبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، تحقیق احمدی عبدالمجید سلفی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۵/۱۹۸۵م.

طبرسی، فضل بن حسن، جوامع الجامع، تهران، دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم، ۱۳۷۷ش.

طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

طوسی، محمد بن حسن،‌ الامالی، قم، دارالثقافة‌للطباعة و النشر والتوزیع، ۱۴۱۴.

عسکری، ابوهلال محمد بن عبدالله، الاوائل، تحقیق محمد سید وکیل، طنطا، دارالبشیر، ۱۴۰۸/۱۹۸۷.

عنایت، حمید، سیری در اندیشه سیاسی عرب، تهران، سپهر، چاپ سوم، ۱۳۶۳ش.

قاضی نعمان مغربی، نعمان بن محمد تمیمی، شرح الاخبار، تحقیق سید محمد حسین حسینی، قم، موسسة النشر الاسلامیه التابعة لجماعة المدرسین، چاپ دوم، ۱۴۱۴.

الکعبی، علی عطیه، همزیستی مسالمت آمیز میان ادیان آسماني، ترجمه حميدرضا شیخی، مشهد، بنیاد پژوهشهاي استان قدس رضوي، 1396ش.

کلینی، محمد بن یعقوب، اصول الکافی، تعلیق علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۳ش.

کواکبی، عبدالرحمن، طبایع الاستبداد و مصارع الاستعباد، ترجمه عبدالرحمن میرزای قاجار، تصحیح محمدجواد صاحبی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۳ش.

کوک، مایکل، شایست و ناشایست در اندیشه اسلامی، ترجمه محمد حسین ساکت، تهران، نشر نگاه معاصر، ۱۳۸۴ش.

لاهوری، محمد اقبال، احیای فكر دینی در اسلام، ترجمه احمد آرام، تهران، رسالت قلم، بی تا.

مازندرانی، ملاصالح، شرح اصول الکافی، تعلیق ابوالحسن شعرانی، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۲۱.

متقی هندی،‌ علاء الدین علی، ‌کنز العمال، بیروت، موسسة الرساله، ۱۴۰۹.

مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار ائمة الاطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۳.

مجهول، اخبار الدولة العباسیه، تحقیق عبدالعزیز الدوری و عبدالجبار المطلبی، بیروت، دارالطلیعه، ۱۳۹۱.

مدرسی طباطبایی، سید حسین، مکتب در فرایند تکامل، ترجمه هاشم ایزد پناه، تهران، انتشارات کویر، چاپ اول، ۱۳۸۶ش.

مطهری، مرتضی، سیری در سیره ائمه اطهار:، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۷۶ش.

مغنیه،‌ محمد جواد، فقه الامام جعفر الصادق،‌ قم، موسسه انصاریان، ۱۳۷۹ش.

منتظری، حسینعلی، دراسات فی ولایة الفقیه، قم، مرکز العالمی للدراسات الاسلامیه، چاپ اول، 1408 ق.

واسعی، سیدعلیرضا، راهبردهای ائمه در مواجهه با ناهنجاری‌ها، قم، انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1394ش.

وایتهد، آلفرد نورث، سرگذشت اندیشهها، ترجمه دکتر عبدالرحیم گواهی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1370ش.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.