palette
جایگاه شخصیتی و رجالی یحیی‌بن‌اُمّ طُوَیل در تاریخ تشیع
علیرضا اشتری تفرشی, ولی الله برزگر کلیشمی, منا زینلی طرقی

چکیده

هرچند یحیی بن اُمّ طُویل در منابع حدیثی و تاریخی با اصطلاح «باب» برای امامان شیعه معرفی شده­است، اما در مصداق این موضوع یعنی باب بودن وی برای امام سجاد و یا امام محمدباقر، میان امامیه و نُصیریه اختلاف هست. برای درک این اختلاف و ارائه پاسخی راهگشا در باب آن، ضروری است تا ابتدا شخصیت تاریخی و سپس احادیث منقول از طریق یحیی و موضوعاتی مانند مشایخ حدیثی و راویان وی، مورد پژوهشی تاریخی– حدیثی قرار گیرد. در این پژوهش افزون بر شناختی مطلوب از احوال یحیی و نیز صفحاتی از تاریخ غیرمکتوب شیعیان ، نشان داده شد که اسناد و شواهد تاریخی موجود، دلیلی بر مصادیق باب­بودن یحیی و حتی حجتی بر کارکرد اصطلاح باب در جامعه امامیه، دست کم در مورد یحیی نخواهند بود.

واژگان کلیدی
Imamiyyah- Nusayriyyah- Yahya b. Umm-i-Tuwail- Tradition

منابع و مآخذ مقاله

ابن اثیر، عزّالدین، الکامل فی التاریخ، دارصادر- داربیروت، 1358.

ابن اثیر، عزّالدین، الاسد الغابه فی معرفه الصحابه، دارالفکر، بیروت، 1409.

ابن حجر عسقلانی، احمدبن علی، الإصابه فی تمییز الصحابه، تحقیق عادل احمد عبدالموجود، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415.

ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب7، مؤسسه انتشارات علامه، قم، 1379.

ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد، العبر، دارالفکر، بیروت، چاپ دوم، 1408.

ابن داوود حلی، الرجال، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1383.

ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، دارالکتب العلمیه، بیروت، چاپ اول، 1410.

ابن طباطبا(ابن الطقطقی)، محمدبن علی، الفخری، بیروت، دارالقلم العربی، 1418.

ابن فقیه، ابوعبدالله احمد بن محمد، البلدان، تحقیق: یوسف الهادی، عالم الکتب، بیروت، چاپ اول، 1416.

ابن کثیر، ابوالفداء، البدایه و النهایه، بیروت، دارالفکر، 1407.

احمدعلی، محمد، المختصر فی تاریخ العلویین، سوریه: لاذقیه، دارالحجه البیضاء، 1438.

اشتری تفرشی، علیرضا و زینلی طرقی، منا، «تحلیل سلوک امام سجاد7 در مدیریت فرهنگی بعد از عاشورا»، نشریه علمی- پژوهشی راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال چهارم، شماره سیزدهم، زمستان 1393.

برقی، احمدبن محمدبن خالد، الرجال، انتشارات دانشگاه تهران، 1383ش.

بغدادی، ابن ابی الثلج، محمد بن احمد، تاریخ اهل البیت7، تحقیق محمدرضا حسینی، مؤسسه آل البیت،1410.

بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق: سهیل زکار، دارالفکر، بیروت، چاپ اول، 1418.

ثقفی کوفی، ابواسحاق ابراهیم بن محمد، الغارات، تحقیق جلال الدین حسینی ارموی، انجمن آثار ملی، تهران، 1353 ش.

حر عاملى، محمد بن حسن، تفصيل وسائل الشيعة إلى تحصيل مسائل الشريعة، 30جلد، مؤسسة آل البيت عليهم السلام - قم، چاپ: اول، 1409.

حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون: بحث فی العقیده و التاریخ، بیروت، 1984م.

حکیمی، محمدرضا، الحیاة، ترجمه احمد آرام، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1380ش.

حلی، حسن بن یوسف، خلاصه الأقوال، قم، دارالذخایر، 1411.

خویی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، چاپ سوم، بیروت، دارالزهرا، 1403.

راوندی، قطب الدین سعید بن هبه الله، الخرائج و الجرائح، قم، مؤسسه امام مهدی (عج)، چاپ اول، 1409.

دیلمی، حسن بن حسن، أعلام الدین، مؤسسه آل البیت، قم، 1408.

سلیمانی، جواد، رازداران حریم اهل بیت7: پژوهشی درباره باب‌های اهل بیت7، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ اول، 1386ش.

سلیمانی، جواد، «پژوهشی پیرامون بابهای اهل بیت7»، تاریخ در آئینه پژوهش، پاییز۱۳۸۱، پیش شماره ۱.

سلیمانی‌، جواد، باب‌های اهل بیت‌، پایان نامه کارشناسی أرشد رشته تاریخ‌، تهران، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۶ش.

سمعانی، ابوسعید عبد الکریم بن محمد، الأنساب، مجلس دائرة المعارف العثمانیه، حیدرآباد، چاپ اول، 1382.

شامی،یوسف بن حاتم، الدر النظیم فی مناقب الأئمة اللهامیم، قم، جامعه المدرسین فی حوزه العلمیه، 1420.

شرف الدین، تقی، النصیریه: دراسه تحلیلیه، بیروت، 1983م.

شوشتری، محمد تقی، قاموس الرجال، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1410.

صفری فروشانی، نعمت اله، «منصب بابیت امامان در ترازوی نقد و بررسی محتواشناسانه با توجه به کتاب رازداران حریم اهل بیت(ع)»، فصلنامه شیعه پژوهشی، دوره 2، شماره 6، بهار 1395ش.

طبرى آملى صغير، محمد بن جرير بن رستم، دلائل الإمامة، بعثت، قم، چاپ اول، 1413.

طبری، محمدبن جریر، تاریخ الامم و الملوک (تاریخ طبری)، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، دارالتراث، چاپ دوم، 1387.

طوسی، محمدبن حسن، الرجال، انتشارات جامعه اسلامی مدرسین، قم، 1415.

طوسی، محمدبن حسن، الفهرست، نجف، المکتبه المرتضویه، بی تا.

طوسی، محمدبن حسن، الامالی، قم، دارالثقافه، 1414.

فیض کاشانی، ملا محسن، الوافی، انتشارات تهران، تهران، 1325.

كشى، محمد بن عمر، رجال، اختيار معرفة الرجال (مع تعليقات مير داماد الأسترآبادي)، مؤسسة آل البيت عليهم السلام، قم، چاپ: اول، 1363 ش.

كوفى اهوازى، حسين بن سعيد، الزهد، المطبعة العلمية، قم، چاپ دوم، 1402.

کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، 1407.

مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، دارإحياء التراث العربي، بيروت، چاپ دوم، 1403.

مسعودی، ابوالحسن علی بن الحسین، التنبیه و الاِشراف، دارالصاوی، قاهره، بی تا.

مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، کنگره شیخ مفید، قم، 1413.

مقریزی، تقی الدین، إمتاع الاسماع، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1420.

معین، محمد، فرهنگ معین، بی نا، تهران، 1381ش.

نجاشی، احمدبن علی، رجال النجاشی، قم، انتشارات جامعه مدرسین، 1407.

نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسایل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسه آلالبیت7، چاپ اول، 1408.

یعقوبی، احمد بن واضح، تاریخ، دار صادر، بیروت، بی تا.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.