palette
نوع شناسی همراهی مسلمانان با علی بن ابی طالب در جریان جنگ های داخلی
هدیه تقوی

چکیده

تقابل داخلی مسلمانان در دوره خلافت علی­ بن ­ابی طالب7(40-35 ه­ـ­ق) در شرایطی اتفاق افتاد که جامعه اسلامی دچار اختلافات فکری و عقیدتی و جناح­ بندی ­های سیاسی شده ­بود. حضور و همراهی صحابۀ شاخص و اعلان موضع آنان در حمایت از گروه های سیاسی از یک طرف، کاهش دغدغه­ های دینی، اشتغال مردم به امور روزمره و رفاه اقتصادی ناشی از دسترسی مسلمانان به غنایم عظیم فتوحات، از عواملی بودند که بر نوع همراهی مسلمانان با علی در جریان جنگ ­های داخلی تاثیر گذاشتند. مقاله پیش ­رو در صدد است با بهره­ گیری از روش کمی و داده­ های عددی، به این سوال پاسخ دهد که نوع و میزان همراهی مسلمانان با علی ­بن ­ابی طالب در جریان جنگ ­های داخلی چگونه بود؟ یافته ­های پژوهش بیانگر وجود همراهی مردم با علی در چهار نوع، است؛ همراه کامل، نیمه همراه، منفعل و عدم همراه است. همراهی کامل و نیمه همراه در دو سال آغازین خلافت ایشان و تا جنگ نهروان وجود داشت، اما همراهی منفعلانه و عدم همراهی در دو سال پایانی خلافت علی، به ویژه پس از نبرد نهروان جلوه پررنگ­تری به خود گرفت. بیش ترین میزان همراهی نیز در نبرد صفین با نود هزار و کم ترین آن با هزار و هفتصد نفر در برابر غارات معاویه بود.

واژگان کلیدی
علی، جنگ صفین، غارات، همراهی

منابع و مآخذ مقاله

ابن اثیر، الکامل، بیروت، دارصادر، 1385.

ابن اعثم کوفی، الفتوح، بیروت، دارالاضواء، 1411.

ابن خلدون، العبر، بیروت، دارالفکر، 1408.

ابن سعد، طبقات الكبری، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1410.

ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة اصحاب، بیروت، دارالجیل، 1412.

ابن کثیر، البدایه و النهایه، بیر.ت، دارالفکر، 1407.

ابن مزاحم منقری، وقعه صفین، قم، منشورات مکتبه المرعشی النجفی، 1404.

آقا بخشی، علی، مینو افشاری راد، فرهنگ علوم سیاسی، تهران، نشر چاپار، 1379ش.

بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، بیروت، دارالفکر، 1417.

تقوی، هدیه، «بررسی مبانی نظری رواج بیتفاوتی اجتماعی در دوره حاکمیت سفیانیان»، فصلنامه تارخ فرهنگ و تمدن اسلامی، سال چهارم، بهار 1392، شماره 10.

ثقفی کوفی، ابراهیم بن محمد، الغارات، تهران، انجمن آثار ملی، 1353.

دینوری، ابن قتیبه، الامامه و السیاسه، بیروت، درالاضواء، 1410.

دینوری، ابوحنیفه، اخبار الطوال، قم، منشورات رضی، 1368.

سید رضی، نهج البلاغه، سید جعفر شهیدی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1389ش.

شیخ مفید، محمد بن نعمان، الجمل، قم، مکتبه الداوری، بی تا.

طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، بیروت، دارالتراث، 1387.

مسعودی، ابوالحسن، مروج الذهب و معادن الجوهر، قم، دارالهجره، 1409.

____________التنبیه و الاشراف، قاهره، دارالصاوی، بی‌تا.

یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب بن جعفر بن وهب، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.