palette
سه مؤلفه مشروطه در اندیشه آیت‌الله بروجردی
حسین شیرمحمدی باباشیخعلی, مصطفی پیرمرادیان, سید حسن قریشی

چکیده

حاج آقا­حسین طباطبایی بروجردی (د.1340ش) از علما و فقهای بزرگ شیعه بود که در پانزده سال پایانی عمرش، مرجعیت عامه شیعیان جهان را بر عهده داشت. نویسندگان این نوشتار می‌کوشند، جایگاه حقوق عمومی و سه مفهوم آزادی، قانون و حقوق شهروندی را، که از ارکان اصلی اندیشه مشروطه خواهان بوده، در اندیشه این فقیه بلندآوازه شیعی، که در فاصله میان نهضت مشروطه و انقلاب اسلامی می‌زیست، بررسی ‌کنند. در این پژوهش، با روش توصیفی- ‌تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، اسنادی و مطالعات میدانی، به این پرسش پاسخ داده­می­شود که آیا بروجردی برای ورود توده مردم به مسائل سیاسی حقی قائل بوده و آیا این سه مؤلفه جامعه مدنی عصر مشروطیت را به رسمیت می‌شناخته است یا نه؟

واژگان کلیدی
اندیشه‌های سیاسی علمای دوره قاجار، آزادی، آیت الله بروجردی،حقوق مردم، دیدگاه های سیاسی فقهی شیعه، قانون.

منابع و مآخذ مقاله

آبادیان، حسین، مفاهیم قدیم و اندیشه جدید درامدی نظری بر مشروطه ایران، تهران، کویر، 1388ش.

آجدانی، لطف‌الله، علما و انقلاب مشروطیت ایران، تهران، اختران، 1385ش.

الهیاری، فریدون و دیگران، «بازتاب کارکردهای نهاد شاهی در نامه طاهر به عبدالله»، گنجینه اسناد، سال بیستم، دفتر چهارم، 1389ش.

ترکمان، محمد، رسائل، اعلامیه‌ها، مکتوبات و روزنامه شیخ فضل‌الله نوری، بی‌جا، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا،1362ش.

جعفریان، رسول، جریان‌ها و جنبش‌های مذهبی ـ سیاسی ایران سال‌های 1357 ـ 1320، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی/ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1383ش.

حوزه، شماره 43 و 42، ویژه سی‌امین سال درگذشت آیت الله بروجردی، 1370ش.

خلج، محمدمهدی، مشروعه‌خواهان مشروطیت، شیراز، كوشامهر، 1389ش.

دوانی، علی، زندگانی زعیم بزرگ عالم تشیع آیت الله بروجردی، بی‌جا، نشر مطهر، چاپ سوم، 1372ش.

ـــــــــــ، نهضت روحانیون ایران، ج 1 و 3 و 4، تهران، مركز اسناد انقلاب اسلامی، 1377ش.

رحیمی، مصطفی، قانون اساسی ایران و اصول دموکراسی، تهران، امیر کبیر، چاپ سوم، 1357ش.

رواسانی، شاپور، زمینه اجتماعی هویت ملی، تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران، 1380ش.

زرگری‌نژاد، غلام‌حسین، رسائل مشروطیت، تهران، انتشارات کویر، چاپ دوم، 1377ش.

شهروند امروز، شماره 42،

طباطبایی‌فر، سیدمحسن، نظام سلطانی از دیدگاه اندیشه سیاسی شیعه دوره صفویه و قاجار، تهران، نشر نی، 1384ش.

عالم، عبدالرحمن، بنیادهای علم سیاست، تهران، نشرنی، 1373ش.

علوی‌ طباطبائی، حسین، خاطرات زندگی آیت الله بروجردی، بی‌جا، چاپ و انتشارات اطلاعات، 1341ش.

عنایت، حمید، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، خوارزمی، تهران، 1373ش.

فتحی، نصرالله‌، زندگانی نامه شهید نیكنام ثقة الاسلام تبریزی، بنیاد نیكوكاری نوریانی، 1352ش.

ـــــــــــــ، مجموعه آثار قلمی شادوران ثقة الاسلام شهید تبریزی، ‌انجمن آثار ملی، 1354ش.

نظام‌الملک طوسی، سیرالملوک (سیاست‌نامه)، به‌اهتمام هیوبرت دارک، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ نهم، 1389ش.

فلسفی، محمدتقی، خاطرات و مبارزات حجت الاسلام فلسفی، تهران، مركز اسناد انقلاب اسلامی، 1382ش.

فیرحی، داود، فقه و سیاست در ایران معاصر، تهران، نشر نی، 1390ش.

کدیور، محسن، دغدغه‌های حکومت دینی، تهران، نشر نی، 1379ش.

ــــــــــــــ، سیاست‌نامه خراسانی، انتشارات كویر، چاپ دوم، 1387ش.

گفت‌و‌گو با آیت الله یوسف صانعی در بیت آیت الله صانعی، تابستان 1389ش.

گفت‌وگو با آیت الله لطف الله صافی گلپایگانی در بیت آیت الله صافی گلپایگانی، تابستان 1389ش.

مرسل‌پور، محسن و دیگران، «بازیابی اندرزهای اردشیر ساسانی در تاریخ فخری»، تاریخ در آینه پژوهش، سال نهم، شماره32، 1391ش.

ملك‌زاده، مهدی، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، دوره هفت‌جلدی، انتشارات سخن،1383ش.

منصوری، جواد، تاریخ قیام 15 خرداد به روایت اسناد مركز اسناد انقلاب اسلامی، 1377ش.

منظورالاجداد، حسین، مرجعیت در عرصه اجتماع و سیاست، ناشر شیرازه، 1379ش.

نائینی، محمدحسین، تنبیه الامه و تنزیه المله، بی‌جا، شركت‌های سهامی انتشار، 1361ش.

واعظ‌زاده خراسانی، محمد، زندگی آیت الله العظمی بروجردی، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، معارف فرهنگی، چاپ دوم، 1385ش.

Shirmohammadi, Hssein: Seghat-ol-Eslam Tabrizi`s Political Thoght, Journal of Basic and Applied Scientific Research, 9024-9036, 2012.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.